بهترین راه درمان بیش فعالی
گروه روانپزشکی ویان / کودک و نوجوان / بهترین راه درمان بیش فعالی
مدت زمان مطالعه ۲۱ دقیقه

 تا به حال کودکان یا بزرگسالان بیش فعال را دیده اید؟ عموما هر کسی که بیش از حد فعال باشد و در جمع شلوغ کند به او بیش فعال می گویند.

اما باید دقت کنید شاید هر فعالیتی نشانه بیش فعالی نباشد. در صورتی که بیش فعالی فرد برای شما قطعی شد، باید راه های درمان را پیش گیرد. در این مقاله قصد داریم تا به صورت کامل با بیش فعالی و علائم و راه های درمان آن آشنا شویم. در صورتی که تا انتهای مقاله با ما همراه باشید این نوید را به شما می دهم که شما همه چیز را درمورد بیش فعالی آموخته اید.

فهرست مطالب

اختلال نقص توجه/ بیش فعالی چیست؟

اختلال نقص توجه بیش فعالی­ یکی از رایج ­ترین و عمومی ­ترین مشکلات روانشناختی، عصبی- رشدی و اختلالی رفتاری با علّت نامشخص است که از دوران کودکی آغاز می­ شود. اما به ­طور معمول در بزرگسالی ادامه­ می ­یابد. این اختلال تنها مختص کودکان نمی ­باشد بلکه در بسیاری از موارد، قبل از پنج سالگی آغاز می گردد و در بزرگسالی ادامه می­یابد.

علائم اصلی نقص توجه بیش فعالی­ عبارتند از : بی ­توجهی، بیش فعالی و تکانشگری. این علائم پایدار هستند و عموماً باعث مشکلاتی در یک یا چند حوزه می شوند. مانند مشکلاتی درخانه، مدرسه، کار یا ارتباطات اجتماعی می­ گردند. متخصصان تشخیص خود را براساس علائم اصلی و مشکلات ناشی از آن قرار می­ دهند.

 اختلال نقص تمرکز/ بیش فعالی از کجا آمد است؟

توصیف اولیة اختلال نقص ­توجه/ بیش فعالی در سال 1863 توسط پزشکی آلمانی به نام هنریش هاف، صورت گرفت. این اختلال اولین بار به نام او نام ­گذاری شد. او در قطعه شعری، نوجوانی با نام فیلیپ بی­قرار را به صورت طنز توصیف نمود که در آن علایم اختلال نقص ­توجه و بیش فعالی شرح داده می ­شد. پس از آن در اوایل قرن بیستم جورج استیل کودکان بیش ­فعال و تکانشگر را به عنوان کودکان فاقد مهار اراد (Volitional Inhibition )  و کنترل اخلاقی توصیف کرد.

 

خصوصیات افراد بیش فعال و بی توجه

امجموعه­ای فراگیر از رفتارهای بی­ توجّهی و یا بیش فعالی-تکانشگری که باعث مختل شدن عملکرد اجتماعی، تحصیلی یا شغلی می شوند و خصوصیت اصلی آن معیار بی توجهی و بیش فعالی است.

علائم بی­ توجهی و عدم تمرکز

  • غالباً از توجّه کامل به جزئیات درمی ­ماند یا فعالیت ­های تحصیلی، کار یا سایر فعالیت­ ها را با بی­ دقتی انجام می ­­دهد.­
  • غالباً در حفظ توجّه برروی فعالیت ­های جدی (انجام تکالیف) یا فعالیت های­ تفریحی (بازی) مشکل دارد.
  • غالباً به نظر می ­رسد وقتی مستقیماً با او صحبت می ­شود گوش نمی­ دهد.
  • غالباً دستورالعمل­ها را کامل اجرا نمی ­کند و نمی­ تواند تکالیف مدرسه، کارهای معمولی و وظایف خود را در محل کار تکمیل کند (دلیل آن رفتار مقابله ­ای یا نفهمیدن دستورات نیست).
  • در سازمان ­دهی تکالیف و فعالیت ­ها ناتوان است.
  • غالباً از انجام دادن کارهایی که به تلاش ذهنی مستمر نیاز دارند اجتناب می­کند، یا با بی ­میلی به انجام دادن آن­­­ها می ­پردازد.
  • اشیا لازم برای انجام تکالیف یا فعالیت­ها را گم می ­کند (مثل تکالیف درسی، اسباب بازی ­ها، مداد، کتاب، یا وسایل آموزشی).
  • محر­ک ­های بیرونی و مزاحم غالباً حواسش را به آسانی پرت می ­کنند.
  • در فعالیت ­های روزمره غالباً فراموش ­کار است.
عدم تمرکز در کودک و نقض توجه

عدم تمرکز در کودک و نقض توجه

علائم بیش فعالی

  • غالباً دست ­ها و پاهایش بی­قرار است و روی صندلی تکان می­ خورد.
  • غالباً درکلاس درس یا جاهای دیگری که انتظار می ­رود شخص نشسته باقی بماند صندلی را ترک می ­کند.
  • غالباً در موقعیت ­های نا­مناسب می ­دود یا از درو دیوار بالا می ­رود. در نوجوانی یا بزرگسالی این حالت با احساس بی­تابی و بی­قراری همراه می ­باشد.
  • غالباً نمی ­تواند بدون سروصدا راه انداختن به بازی و یا سایر فعالیت ­های تفریحی بپردازد.
  • غالباً در حال حرکت است و به نظر می ­رسد موتوری به حرکت وادارش می­ کند.
  • غالباً زیاد حرف می ­زند.

علائم تکانش­گری

  • غالباً قبل از این که سؤال تمام شود با عجله جواب­هایی می ­پراند.
  • غالباً در انتظار کشیدن برای نوبت ناتوان است.
  • غالباً حرف دیگران را قطع کرده یا مداخله می ­کند (مثلا خود را در مکالمه­ ها یا بازی ­ها داخل می ­کند).

انواع اختلال نقص توجه و بیش فعالی

غلبه نقض توجه

غلبه نقض توجه

1.نوع غلبه نقص توجه

مبتلایانی که در نوع غلبه با نقص توجه قرار دارند، دامنه توجّه محدودی داشته و نمی توانند برای مدت طولانی در یک تکلیف که نیازمند چالش­ ذهنی است تمرکزشان را حفظ کنند.این کودکان اغلب نشانه ­های فزون­کنشی (بیش فعالی) را نداشته و در صورت وجود علایم نیز، شدت رفتارها در سطحی نیست که بتوان آن را معنادار دانست.این نوع می­تواند افراد را در همه سطوح هوشی متأثر سازد. این گروه از کودکان معمولاً نسبت به سایرین نمرات پایین­ تری در مدرسه کسب می ­نمایند. شکست ­های تحصیلی بیشتری را تجربه می ­کنند و اختلال ­های یادگیری به وفور در آن­ها مشاهده می­ شود. همچنین برخی پژوهش ­ها پیشنهاد نموده ­اند که بهتر است این نوع در زمره اختلال­ های یادگیری جای داده شود زیرا نشانه ­های نقص توجه به شدت بر توانایی یادگیری کودک مؤثر است.

 

غلبه به بیش فعالی

غلبه با بیش فعالی

2. غلبه با بیش فعالی- تکانش­­گری

مبتلایانی که در نوع غلبه با بیش فعالی- تکانش­گری قرار دارند نشانه­ های معناداری از رفتار بیش فعالی و تکانشی را نشان می­ دهند. ویژگی اصلی این نوع، فعالیت حرکتی زیاد است و تعداد حوادث منجر به جراحت یا آسیب در آن­ها زیاد می ­باشند.

این گروه از مبتلایان ممکن است علایمی از نقص توجه را نیز داشته باشند اما بروز این ویژگی ­ها به صورت معناداری مشاهده نمی ­شود. نوع غلبه با بیش فعالی- تکانش­­گری معمولاً در سال ­های قبل از دبستان تشخیص داده می ­شود و در سایر سنین شیوع کمتری دارد، همچنین با بزرگ­تر شدن کودک از شدت نشانه­ های اختلال کاسته می­شود.

 

ترکیبی از بیش فعالی و نقض توجه

ترکیبی از بیش فعالی و نقص توجه

3. نوع ترکیبی

نوع ترکیبی دارای ویژگی­های هر دو نوعی می ­باشد که پیش­تر به آن­ها پرداخته شد. کودکانی که در این گروه قرار دارند اغلب بی­قرارند تا آن جا که به نظر می ­رسد موتوری دائم آن ­ها را به حرکت وادار می ­کند و از سوی دیگر نمی توانند در موقعیت ­های چالش برانگیز ذهنی، همانند سایر کودکان تمرکز خود را حفظ نمایند.

تشخیص نوع ترکیبی در طول زمان از ثبات بیشتری برخوردار است. کودکانی که در ابتدا به­عنوان یکی از نوع­های غلبه با نقص­­توجه، یا غلبه با بیش فعالی- تکانش­گری شناسایی می شوند در مقایسه با کودکانی که در ابتدا تشخیص نوع ترکیبی را دریافت کرده ­اند، به احتمال بیشتری در آینده با نوع متفاوتی تشخیص داده می شوند.

 

علت بروز اختلال نقص ‌توجه و بیش فعالی چیست؟

تاکنون علت اختلال نقص ‌توجه و بیش فعالی به ­طور واضح شناخته نشده است.علت هاب بروز آن بر ­این اساس در سال های اخیر متخصصان علل گوناگونی را در علت شناسی این اختلال مطرح کرده ‌اند. اغلب تحقیقات نشان داده ‌اند که این اختلال با ساختار بیولوژیکی، توانایی ‌های شناختی، عوامل خانوادگی و محیط زندگی فرد در ارتباط است. بنابراین گروهی از این محققان عوامل بیولوژیکی و برخی دیگر به عوامل محیطی توجه بیشتری نموده ‌اند.

در اکثر موارد علت این اختلال را می ‌توان به عوامل زیست شناختی نسبت داد. البته نمی‌ توان گفت که عوامل محیطی تأثیری بر شدت این اختلال ندارد، اما این عوامل به خودی خود، باعث ایجاد چنین اختلالی نمی شود. با این وجود جدیدترین مطالعه ‌ها نشان داده ‌اند که ترکیبی از عوامل زیست شناختی و محیطی در بروز این اختلال دخالت دارند.

به­طور کلی علل بروز این اختلال را می‌توان در سه طبقه کلی قرار داد که عبارتند از:  علت های ژنتیکی یا زیست شناختی،عوامل محیطی و ج- علت های چندگانه که در ادامه به بیان مختصری از هر کدام از این علت ‌ها پرداخته شده است.

علت های ژنتیکی 

نشانه­ های بسیاری بر نقش مؤثر ژنتیک در سبب ­شناسی اختلال نقص توجه و تمرکز و بیش فعالی تأکید دارند و آن را در 80 درصد موارد مهم­ترین علت ابتلا به این اختلال بر ­می ­شمارند.

یکی دیگر از علت‌های ذکر شده برای اختلال نقص ‌توجه و بیش فعالی، نقش علّی عوامل عصب شیمیایی مغز این افراد می ‌باشد که پژوهش ‌های متعددی آن را تأیید می کند. انتقال ­دهنده ‌های عصب شیمیایی، مواد شیمیایی هستند که به انتقال پیام عصبی بین سلول ‌های اعصاب کمک می‌ کنند.

نتایج پژوهش‌های گوناگون نشان می‌دهد که میزان دوپامین و نوراپی نفرین در بروز نشانه‌های اختلال نقص ‌توجه و بیش فعالی تأثیر بسزایی دارند. نتایج این مطالعه ‌ها بیانگر این مطلب هستند که میزان دوپامین در کودکان با اختلال نقص ­توجه و بیش فعالی در مقایسه با کودکان نرمال، خیلی اندک است و این امر باعث ایجاد نشانه ‌های بالینی این اختلال می ‌شود.

کودک با اختلال نقض توجه

کودک با اختلال نقص توجه

عوامل محیطی  

نظریات متعددی که بر نقش متغیرهای محیطی در سبب شناسی اختلال نقص توجه و بیش فعالی تأکید داشته ­اند، طی سال­ های گذشته مطرح شده ­اند. امروزه این حقیقت مورد توجّه است که توارث به تنهایی نمی تواند تمامی تفاوت ­های فردی در نشانه ­های این اختلال را توضیح دهد در نتیجه نقش مؤثر متغیرهای محیطی در گسترش این اختلال مورد حمایت پژوهش ­ها می ­باشد.

عوامل محیطی متعددی در بروز این اختلال توسط محققان مختلف ذکر شده است که عمدتاً شامل مواد سمی، رژیم غذایی، مهارت‌ های فرزند پروری و تعامل ‌های خانوادگی، وزن کم هنگام تولد و مصرف مشروبات الکلی در دوران بارداری می ‌باشند.

علت های چندگانه

همانطور که بیان شد در سال های اخیر متخصصان علل گوناگونی را در علت ‌بروز این اختلال مطرح کرده ‌اند. اغلب تحقیق‌ ها نشان داده ‌اند که این اختلال با ساختار ژنتیک و محیطی در ارتباط است. گروهی از این محققان عوامل زیست ‌شناختی و برخی دیگر به عوامل محیطی توجه بیشتری نموده ‌اند. با این وجود جدید ترین مطالعه ‌ها نشان داده ‌اند که ترکیبی از عوامل زیست ‌شناختی و محیطی در بروز این اختلال دخالت دارند.

اختلال در کارکرد مغزو فرایند های شناختی

اما پژوهش های اخیر و پژوهش در حوزه­های مختلف رفتاری، ژنتیکی، عصب­ روانشناختی، عصب ­متابولیکی و مطالعات مربوط به تصویربرداری ساختاری و کنش مغز و مبنای عصب روانشناختی اختلال نقص توجه و بیش فعالی را قشر پیش پیشانی مغز و در همین راستا نقص عملکرد اجرایی می ­دانند.

کارکردهای­ شناختی و فراشناختی به ­عنوان یک سازه عصب­ شناختی مهم است  كه مجموعه ‌اي از توانايي ­هاي همچون سازمان ‌دهي، تصميم ‌گيری، بازداری یا کنترل ­­پاسخ، خودآغازگري، برنامه ‌ريزي راهبردي، انعطاف­ شناختي وكنترل تكانه را در بر­ مي‌گيرد. این کارکرد ها در زندگي، انجام  تكاليف يادگيري، كنش ‌هاي هوشي به انسان كمك می ‌کند.

بررسی ‌ها نشان داده است که افراد مبتلا به اختلال نقص­ توجه و بیش فعالی نواقصی اساسی را در بیشتر مؤلفه ­­های کارکردهای اجرایی از جمله بازداری حرکتی، حافظه‌ کاری، توجه­پایدار، تغییر جهت و برنامه ‌ریزی را دارا هستند، تا حدی که تمامی مطالعات انجام شده در مورد این افراد وجود این اختلالات را تأیید و بر صحت آن تأکید می ‌کنند.

به بیان دیگر عملکرد های اجرایی مجموعه ‌ای از فرآیندهای شناختی است که از بدو تولد در کودک وجود دارد و با رشد کودک این نیرو نیز رشد می‌ کند و در سن ۱۲ سالگی کارکردهای اجرایی کودک عملکردی همچون بزرگسالان دارد. عملکرد های اجرایی شامل فرآیندهای شناختی مختلفی است که در کلیه افراد در هر سن و جنس به فراخور سن، قدرت کارکردها، سلامت کارکردها در زندگی تأثیرگذار است.

در واقع عملکرد های اجرایی شامل فرآیندهای شناختی چون؛ حل مسئله، توجه، استدلال، سازماندهی، برنامه ‌ریزی، حافظه، کنترل بازدارنده، کنترل تکانه، حفظ آمایه، تغییر آمایه و بازداری پاسخ را بر عهده دارد؛ در نتیجه نقص و اختلال در این زمینه دچار اختلال در عملکردهای روزانه می‌گردد.

ADHD و اختلال در کارکرد مغز

ADHD و اختلال در کارکرد مغز

درمان اختلال نقص توجه و بیش فعالی

قبل از درمان این گونه از عارضه ها ابتدا باید نوع و میزان شدت عارضه تشخیص داده شود. برای تشخیص بیش فعالی و نقص تمرکز و توجه به روانپزشک مراجعه کنید. مولفه ‌های اصلی درمان نقص توجه و بیش فعالی کودکان شامل حمایت والدین و آموزش تربیت رفتاری، توانبخشی شناختی، نوروفیدبک، TDCS، محیط تحصیل مناسب و مصرف دارو و می‌ شود. برای نتیجه گیری سریع تر بهتر است ترکیبی از روش های درمانی استفاده شود.

توانبخشی شناختی

امروزه یکی ازرایج ترین درمان­ های اختلال نقص توجه،عدم تمرکز و بیش فعالی توانبخشی شناختی یا­ CRT  است. همانطور که گفته شد کودکان دارای این اختلال دارای نواقصی در کارکردهای اجرایی مغز( توجه، حافظه، کنترل مهاری، تصمیم گیری و…) هستند. از این رو یکی از بهترین درمان های حاضر استفاده از درمان توانبخشی شناختی برای تقویت این کارکردها می باشد.

توانبخشی شناختی یا بازتوانی شناختی شامل مجموعه برنامه هایی برای تمرین مغز می باشد که منجر به ارتقاء کارکردهای ذهنی و شناختی فرد و در نتیجه موفقیت های فردی در حوزه های نظیر تحصیل، شغل و روابط اجتماعی می گردد. بنابراین توانبخشی شناختی  یا بازتوانی شناختی یک فرایند آموزشی در راستای ارتقاء عملکرد است.

به زبان ساده تر همان ‌گونه که می ‌توان یک عضله را تقویت کرد، به ‌مراتب راحت ‌تر از آن می ‌توان مغز را تقویت کرد. اگر فردی در عملکردی مهارت پیدا کند، ساختار مغزی درگیر در آن عملکرد تقویت می ‌شود. پایه توانبخشی شناختی نیز بر این اصل استوار است.

مغز یک ارگان انعطاف ‌پذیر و تغییرپذیر است و می ‌توان با توانبخشی شناختی مغز را ترمیم و تقویت کرد. برای مثال کودکی را در نظر بگیرید که علائم نقص توجه و بیش فعالی و نشانه ‌های رفتاری مانند افت تحصیلی، نافرمانی و پرخاشگری دارد. با ارزیابی شناختی می‌ توان متوجه شد که او در کدام بخش کارکرد شناختی دچار نقص است. برای مثال نقص در کنترل دارد یا حافظه فعال. در واقع نقص در رفتار برخاسته از نقص در کارکردهای شناختی است. سپس با استفاده از روش‌های مناسب توان‌بخشی شناختی، می‌ توان به جبران نقص کارکرد شناختی موجود پرداخته و مشکلات رفتاری را کاهش داد.

در این روش از تمرینات قلم کاغذی یا بازی های هدف دار کامپیوتری با هدف تقویت توجه، حافظه و… استفاده می شود. در ادامه به برخی توانایی ‌های شناختی که می‌تواند برای نمونه در جامعه دانش آموزان مورد تقویت و توان‌بخشی قرار گیرد اشاره می‌شود

توانایی شناختی در جامعه دانش آموزان

  • توانایی توجه انتخابی: توانايي توجه به يك موضوع خاص و عدم توجه به موضوعات مزاحم. دانش آموزان داراي نقص در اين مورد به ‌راحتی توسط صداها و يا حركات ديگر دانش آموزان حواسشان پرت می ‌شود.
  • توانایی توجه پایدار: توانایی توجه به يك موضوع در يك بازه زماني طولاني. دانش آموزان با نقص در اين مورد نمی توانند طولانی‌مدت توجه خود را در كلاس درس حفظ كنند.
  • توانایی برنامه ‌ریزی: دانش آموزان با نقص اين مورد سازمان‌ بندی مناسبي در مورد زمان خود ندارد. فعالیت‌ ها و تكاليفشان بسيار بهم ‌ریخته و غير سازمان ‌یافته است.
  • توانایی روانی کلامی‌: توانایی ارائه طرح ‌های متنوع براي يك موضوع خاص، اين توانايي ارتباط بالايي با خلاقيت دانش‌آموز دارد.
  • توانایی کنترل مهاری: توانايي كنترل موضوعات و افكار مزاحم، تحت تأثیر كنترل مهاري می ‌باشد. دانش آموزان با نقص در اين توانايي نمی توانند روي يك موضوع تمركز كنند يا نمی توانند جلوي رفتارهاي تكانشي خود را بگيرد.
  • توانایی حافظه فعال: توانايي نگه داشتن اطلاعات در يك بازه زماني كوتاه براي ذخيره بلند مدت آن حافظه فعال بهترين پيش بين موفقيت تحصيلي است.
  • توانایی شناخت اجتماعی: توانايي شناخت حالات ذهني و تفكرات ديگران كه به درک مقصود و هدف ديگران و برقراري ارتباط اجتماعي كمك می‌کند.
  • توانایی بازشناسی هیجانی: توانايي شناخت هيجانات و تعامل مؤثر با ديگران كه براي برقراري ارتباط مؤثر ضروري است. در نوشتار بعدی به توضیح برخی نرم ‌افزارهای مورداستفاده در توان‌بخشی شناختی پرداخته می‌شود.

نوروفیدبک

یکی دیگر از درمان های رای ج در درمان این اختلال نوروفیدبک می باشد.

در نوروفیدبک، حِسگرهایی که الکترود نامیده می شوند، بر روی پوست سر بیمار قرار می ‌گیرند. این حسگرها، فعالیت الکتریکی مغز فرد را ثبت و در قالب امواج مغزی (دراغلب موارد به شکل شبیه ‌سازی شده در قالب یک بازی کامپیوتری یا فیلم ویدئویی) به او نشان می ‌دهند. در این حالت، پخش فیلم یا هدایت بازی کامپیوتری بدون استفاده از دست و تنها با امواج مغزیِ شخص انجام می‌شود.

نوروفیدبک روش درمانی

درمان بیش فعالی با نوروفیدبک

به این شکل، فرد با دیدن پیشرفت یا توقف بازی و گرفتن پاداش یا از دست دادن امتیاز یا تغییراتی که در صدا یا پخش فیلم به وجود می‌ آید، پی به شرایط مطلوب یا نامطلوب امواج مغزی خود برده و سعی می‌ کند تا با هدایت بازی یا فیلم، وضعیت تولید امواج مغزی خود را اصلاح کند.

اساس کار نوروفیدبک به این صورت است که شخص یاد می گیرد چگونه به صورت ذهنی فعالیت های بدن خود را کنترل کند.

مغز شخص مبتلا به اختلال نقص توجه و بیش فعالی  الگوهای رفتاری مربوط به قشر پیشانی  (prefrontal cortex)  را نشان می دهد. این قسمت از مغز مسئول شخصیت، رفتار و یادگیری می باشد. از طرفی، عملکرد مغز و رفتار به صورت دوطرفه تحت تاثیر یکدیگر هستند. با در نظر داشتن این نکته، هدف نوروفیدبک تغییر در رفتار شخص با تغییر در عملکرد مغز است.

در واقع مغز دارای پنج نوع سیگنال الکتریکی یا امواج است، شامل موج آلفا، بتا، گاما، دلتا و تتا. این امواج الکتریکی بادستگاه الکتروکاردیوگرام (Electrocardiogram) یا EEG قابل اندازه گیری هستند. مطالعات نشان داده که مغز افرادی که دچار این اختلال هستند، دارای سطح امواج بتای کمتر و تتای بیشتری است. بنابراین فرد آزمون گیرنده با بررسی این نتایج، بهبود این بیماری را مورد ارزیابی قرار می دهد. در این صورت بیمار می تواند از تغییراتی که در مغز او در حال رخ دادن است آگاه شده و روش کنترل آن را یاد بگیرد.

تحریک جریان درون جمجمعه ای شبکه های عصبی (TDCS)

Transcranial direct-current stimulation نوعی روش تحریک عصبی است که با قرار دادن دو الکترود بر روی پوست سر می توان یک جریان مستقیم و ضعیف را به نواحی قشری مغز اعمال کرد. این روش در اشخاصی که از آسیب های مغزی رنج می برند و بسیاری از بیماران با مشکلات عصبی شناختی استفاده می شود که بیش فعالی از آن جمله می باشد.

داروهای محرک روانی

این داروها به دلیل قابلیت متعادل کردن آن دسته از مواد شیمیایی مغز مصرف می شوند که اجازه نمی ‌دهند کودک توجهش را متمرکز کند یا تکانه‌ ها را کنترل کند. داروهای محرک ناحیه ‌هایی از مغز را تحریک می ‌کنند که توجه و خودتنظیمی رفتاری را کنترل می‌ کنند. داروهای زیر معمولاً برای درمان اختلال نقص توجه تجویز می شوند:

  • متیل فنیدات: کنسرتا، دیترانا ترنسدرمال، متادات، متیلین، ریتالین
  • دکستروآفتامین سولفات: دگزدرین، زنزدی*
  • دکس متیل فنیدات: فوکالین
  • نمک‌های آمفتامین، دی و ال ـ آمفتامین (آدرال)
  • لیزدگزامفتامین دی مسیلات: ویوانز
دارو درمانی برای بیش فعالی

درمان عدم تمرکز و بیش فعالی با دارو

محرک هایی مانند Ritalin و Adderall اغلب برای این اختلال تجویز می شوند ، اما ممکن است این بهترین گزینه برای فرزند شما نباشد و مطمئناً دارو تنها درمان موجود نیست. داروها برای اختلال نقص توجه و بیش فعالی ممکن است به کودک شما کمک کند تا بهتر تمرکز کند یا حداقل در کوتاه مدت بنشیند.

تا به امروز ، شواهد کمی وجود دارد که نشان دهد داروها پیشرفت در مدرسه ، روابط اجتماعی یا مسائل رفتاری را در طولانی مدت بهبود ببخشند یا علائم اختلال نقص توجه و بیش فعالی را به طور کامل ازبین ببرند. بنابراین استفاده از درمان های دیگر به عنوان درمان مکمل در درمان این اختلال موثر است.

درمان‌های روانی

تربیت کودکان مبتلا به نقص توجه و بیش فعالی دشوار و همراه با چالش‌ هایی است که جو خانواده را متشنج می‌کند و استرس فراوانی را به اعضای خانواده تحمیل می ‌کند.

درمان ‌های روانی و غیردارویی نقص توجه شامل آموزش رفتاری والدین یا آموزش مدیریت والدین، راهبردهای مدیریت رفتاری در کلاس درس و بازی درمانی شناختی-رفتاری  می باشد. هدف این مداخله ‌ها که کارآمدیشان در مطالعات علمی به اثبات رسیده است، بهبود نظارت و اجرای راهبردها از سوی بزرگسالان است..

  • آموزش رفتاری والدین/ مدیریت والدین :

این روش بر افزایش رفتارهای مطلوب و کاهش رفتارهای مخرب از طریق تقویت مثبت، بهبود ارتباط و تعاملات والد ـ فرزند و ارتقای رفاه و سازو کارهای مقابله ای خانواده تاکید دارد. راهبردهای شناختی نهفته در این آموزش باعث تغییر نگرش افراد خانواده نسبت به کودک دارای اختلال نارسایی توجه- بیش ‎فعالی می‏شود.، یعنی تحمل و پذیرش را در والدین این کودکان افزایش می ‏دهد.

برنامه آموزش مدیریت والدین به والدین می‌آموزد چگونه مقدماتی مانند قوانین و دستورات را و عواقبی مانند تنبیه و پاداش را برای رفتارهای هدف، مانند فرمان ‌برداری و نافرمانی در محیط کودک اصلاح نمایند. سپس والدین این روش‌ها را در خانه به منظور کاهش رفتارهای مشکل‌ ساز و افزایش رفتارهای مناسب به کار می‌ گیرند. پژوهش‌های مختلفی نشان می ‌دهد که آموزش مدیریت والدین تأثیر مطلوبی بر اصلاح رفتار کودکان دارای مشکل دارد و منجر به کاهش علائم بیش ‎فعالی-نقص توجه کودکان و بهبود کارآمدی والدین آن‎ها  می ‌شود.

  • مدیریت رفتاری در کلاس درس:

این روش شامل سیستم‌های تقویت، نظارت و تعریف اهداف رفتاری فردی در محیط مدرسه است. یکی از متداول ‌ترین راهبردهای مورد استفاده کارنامه روزانه یا یادداشت “مدرسه به خانه” به منظور نظارت بر پیشرفت کودک و تخصیص پاداش به رفتارهای کلاس درس است.

  • بازی درمانی شناختی و رفتاری:

بازی درمانی شناختی رفتاری ( CBPT ) همان گونه که از نامش پیداست مداخلات شناختی رفتاری را در درون برنامه بازی درمانی می گنجاند. فعالیت های بازی و هم چنین ارتباط کلامی و غیرکلامی در حل کردن مشکلات کودک مورد استفاده قرار می گیرند.

CBPT، از طریق بازی

CBPT، کودک را از طریق بازی در فرآیند درمان مشارکت می دهد. زمانی که کودک نقش مشارکت کننده ای فعال را در درمان ایفا می کند درمان گر کمتر با مشکلاتی مثل مقاومت یا عدم پذیرش مواجه می شود. به علاوه درمان گر می تواند به جای صحبت کردن با والدین یا سایر بزرگسالان مهم، مستقیما با خود کودک کارکند.

CBPT، از طریق رشد افکار

CBPT راهکار یا راهکارهایی برای رشد افکار و رفتارهای سازگارانه تر فراهم می کند. راهکارهای جدید از طریق CBPT به کودک آموزش داده می شود تا با موقعیت ها و احساسات خود بهتر کنار بیاید. اگر CBPT به طور موفقیت آمیزی اجرا شود، کودک می تواند روش های ناسازگارانه مقابله را با رویکردهای سازگارانه جایگزین کند. یک مثال در این رابطه، راهکار شناختی برای جایگزینی افکار ناسازگارانه با خودگویی های مثبت است.

یادگیری مهارت های مقابله ای سازگارانه در تمام موارد کاربرد CBPT مورد تاکید قرار گرفته است و به وفور از طریق الگوگیری در رابطه با خودگویی های مثبت به کمک اسباب بازی و پاپت آموزش داده می شود. در موقعیت های بالینی، پاپت، شرایطی مشابه وضعیت کودک را نشان می دهد و سپس راهکارهای مقابله ای سازگارانه را مطرح می کند و برای آموزش بیان کلامی احساسات به کودک نقش الگو را ایفا می نماید.

درمان بیش فعالی با بازی

بازی درمانی، راهی برای درمان بیش فعالی

کاربرد های بازی درمانی چیست؟

در بازی درمانی، بازی نه فقط واسطه ای برای درمان است بلکه وسیله ای است که از طریق آن کودک و درمان گر با هم ارتباط برقرار می کند. مشاهده بازی کودکان به درمان گر کمک می کند تا افکار، احساسات و چشم انداز کودک از دنیا را بفهمد.

بازی، کاربردهای بسیار زیادی دارد: به طور مثال پنجره ای است که از طریق آن متوجه می شویم کودک چگونه خود و دیگران را می بیند، چگونه با درمان گر ارتباط برقرار می نماید، چطور با مسائل و مشکلاتش مقابله می کند و چگونه دنیای اطراف خود را درک می کنند. کودک تعارضات و تخیلات خود را وارد درمان می کند و هر قدر توانایی او برای کلامی کردن این مسائل کمتر باشد، نقش بازی در این زمینه پررنگ تر می شود. تمامی مکاتب فکری بازی درمانی، بازی را ابزاری جهت فراهم کردن اطلاعات درباره کودک می دانند.

ورزش در درمان اختلال نقص تمرکز، توجه و بیش فعالی

ورزش یکی از ساده ترین و مؤثرترین راه ها برای کاهش علائم اختلال نقص توجه و بیش فعالی  است. فعالیت بدنی بلافاصله سطح دوپامین ، نوراپی نفرین و سروتونین مغز را افزایش می دهد. همه این موارد بر تمرکز و توجه تأثیر می گذارد.

به این ترتیب ، ورزش و داروهایی برای نقص توجه- بیش فعالی مانند Ritalin و Adderall به طور مشابه کار می کنند. فعالیت هایی که توجه جدی به حرکات بدن دارند ، از جمله رقص ، ژیمناستیک ، ورزش های رزمی و اسکیت بورد ، مخصوصاً برای کودکانی که دارای اختلال کم توجهی بیش فعالی هستند ، مناسب است. ورزش تیمی نیز انتخاب خوبی است. عنصر اجتماعی آنها را جالب می کند.

عسل ناجیان، کاندیدای دکتری روانشناسی بالینی

برچسب ها:
پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

0 دیدگاه
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

16 + هجده =

Call Now Buttonتماس با ما