درمان قطعی ناخن جویدن کودکان

موضوع مورد بحث امروز، مبحث ناخن جویدن است. ناخن جویدن از جمله عادات دهانی شایع و مقاوم به درمان در کودکان و گاهاً بزرگسالان است.

تعریفی که از ناخن جویدن خواهیم داشت، شامل گاز گرفتن بافت نرم اطراف ناخن و همچنین گاز گرفتن خود ناخن است که می ‌تواند با اضطراب شدیدتر و بدتر شود. اما این بدان معنا نیست که حتما ناخن جویدن به دنبال اضطراب ایجاد می‌ شود. گاها در غیاب اضطراب نیز این رفتار در کودک مشاهده می شود.

کودکان از چه سنی شروع به جویدن ناخن می‌کنند؟

اصولا این عادت یا مشکل رفتاری، در سن 3 یا 4 سالگی، در کودکان دیده نمی شود و شروع آن از 4 سالگی به بعد و حدودا تا 6 سالگی است و به طور چشمگیری در نوجوانی به اوج خودش می رسد.

طبق تحقیقات تا به امروز، فراوانی ناخن جویدن در دختران و پسران تا سن 10 سالگی مشابه است. ولی از 10 سالگی به بعد در پسران به طور قابل توجهی بالاتر و بیشتر از دختران دیده می شود.

درمان قطعی ناخن جویدن کودکان

درمان قطعی ناخن جویدن کودکان

بیشتر بخوانید: مراحل رشد گفتاری کودکان

مشکلات همراه با ناخن جویدن

این مشکل زمانی پیچیده ‌تر می ‌شود که ناخن جویدن با سایر مشکلات همراه شود. مثالی که می توان در این مورد بکار برد این است که کودکان موقع ناخن جویدن، ناخن را می بلعند یعنی عمل جویدن ناخن با خوردن ناخن همراه می شود.

پس به تبع آن مشکلات شکمی مثل عفونت‌های متعددی را به مرور زمان باعث می شود و از جنبه بهداشتی هم بخواهیم بررسی کنیم به دلیل اینکه قطعا بهداشت این موضوع خیلی رعایت نشده است، مشکلات و بیماری های مختلفی را ممکن است ایجاد کند یا اینکه آسیب های دندانی خیلی زیادی را به دنبال داشته باشد.

اختلالات همراه با ناخن جویدن

برای اینکه از بعد روانی بخواهیم این قضیه را نگاه کنیم، خیلی وقت ها ناخن جویدن، با اختلالات دوران کودکی مثل تیک، مشکلات کم توجهی- بیش فعالی، اختلالات نافرمانی و مقابله جویی، افسردگی یا اضطراب به صورت همزمان روی می دهد که این موضوع هم باعث پیچیده شدن اختلال ناخن جویدن می شود و به درمان خاص تری برای بهبود پیدا کردن احتیاج دارد.

بیشتر بخوانید
نحوه برخورد با کودک داغدیده

پیامدهای رفتار ناخن جویدن

از نظر پیامدهای رفتار ناخن جویدن، گاهی مشکل خیلی دشوار است. به طور مثال مسئله ناخن جویدن می تواند روی بقیه افراد خانواده تاثیر بگذارد و آنها از این رفتار فرزندشان خجالت بکشند و نگران و ناراحت شوند.

یا حتی در خیلی از مواقع، خود کودک مورد تمسخر قرار می گیرد و برچسب هایی به کودک زده می شود.

به همین دلیل خیلی وقت ها بچه ها، از اینکه ناخن هایشان را یا انگشتانشان را به دوستان یا دیگران نشان دهند، خیلی خجالت می کشند و به دنبال آن یک سری سرزنش ها و تنبیه هایی را برایشان به دنبال خواهد داشت.

درمان ناخن جویدن

روش های درمانی وجود دارد که به متوقف کردن ناخن جویدن کمک می کند که برخی از آن ها بر روی تغییر رفتار و برخی دیگر بر روی موانعی جسمی که روی ناخن چسبیده می شود تمرکز دارد.

اگر بخواهیم عمل  ناخن جویدن را از نظر رفتاری بررسی کنیم، باید حتما رفتارهایی که قبل از آن صورت می گیرد و پیامدهای این رفتار مورد بررسی قرار گیرند تا بتوانیم به متوقف کردن این موضوع کمک کنیم.

یکسری از پیش گیری ها مثل چرب کردن انگشت برای جلوگیری از رویش پوست اطراف ناخن، یا کوتاه کردن به موقع ناخن‌ها، آدامس جویدن و یا استفاده از مایع تلخ، می تواند کمک کننده باشد.

خیلی از اوقات می توان فعالیت های دستی را به کودکان محول کرد. یعنی کارهایی را انجام دهند که دستشان درگیر شود. مثل بازی با اسپینر، استرس بال ها، کار کردن با خمیر و …

این کار باعث می شود با فعال کردن دست ها و یا درگیر کردن آن‌ها، کمتر این عمل ناخن جویدن انجام شود.

درمان ناخن جویدن

درمان ناخن جویدن

همچنین از طریق خود آگاهی که به کودکان داده می شود، به طور مثال ضبط فیلم از کودک در هنگام ناخن جویدن یا خیلی کارهای دیگری که می شود انجام داد، می توان این رفتار ناخن جویدن را کنترل و کاهش داد.

ولی در موارد شدیدتر می توان از ریلکسیشن و یا رفتار درمانی زیر نظر متخصص متبحر در این زمینه استفاده کرد و این کار می تواند بسیار مفید و موثر واقع شود.

توصیه می شود برای روان درمانی به بهترین کلینیک روانشناسی در تهران مراجعه کنید. گروه تخصصی و فوق تخصصی کلینیک ویان آماده ارائه مشاوره روانشناسی در این زمینه می باشد.

درمان قطعی ناخن جویدن کودکان

همانطور که اشاره شد، ناخن جویدن یک مشکل رفتاری است که یکی از دلایل بروز این رفتار اضطراب است. البته این عامل در کودکان به عنوان عامل اصلی شناسایی شده است.

بیشتر بخوانید
معایب خوابیدن کودک کنار والدین

ناخن جویدن به ‌صورت کندن و جویدن ناخن به‌ طوری که باعث تغییر شکل ناخن شود، تعریف می‌شود، به طوری که با یک ناخن متورم، ملتهب و پوسته پوسته مواجه هستند.

برای درمان قطعی ناخن جویدن، عامل اصلی باید به ‌طور کامل بررسی و کاوش شود، به‌ همین منظور در طی یک جلسه مصاحبه و ارزیابی، درمانگر با والدین باید علاوه بر علت، زمان شروع این رفتار و عامل آشکارساز رفتار بررسی کنند.

منظور از عامل آشکارساز یعنی با افتادن چه اتفاقی در محیط کودک، رفتار ناخن جویدن شروع شده است، به طور مثال این عامل می تواند شامل هر نوع تغییر در زندگی کودک باشد، تغییر مهدکودک، تولد نوزاد جدید و سایر عوامل که به آن پرداخته شد، هر یک از این عوامل، عامل استرس‌آوری برای کودک محسوب می ‌شود و می ‌تواند نمود بیرونی داشته باشد و خود را به شکل ناخن جویدن نشان دهد.

اصولا بعد از رفع و درمان عامل اضطرابی که منجر به ناخن جویدن شده است، خود عمل ناخن جویدن از بین نمی ‌رود، چون به یک رفتار عادتی تبدیل شده است و با وقوع هر عامل اضطرابی و تشدید استرس، این رفتار شدیدتر و فراوانی آن بیشتر می‌شود.

پیامدهای ناخن جویدن

یکی از عوارض های ناخن جویدن پوسته پوسته شدن اطراف ناخن است

راهکار ترک ناخن جویدن کودکان

به طورکلی راهکارهای رفتاری ناخن جویدن از چند مرحله تشکیل شده است:

مرحله اول: نظارت والد و ثبت رفتار ناخن جویدن

در طول یک هفته والد باید کودک خود را زیر نظر بگیرد و رفتار ناخن ‌جویدن وی را به ‌منظور ثبت رفتار، مشاهده کند. در طی این مانیتور کردن، والد باید زمان وقوع، مکان آن و اینکه در زمان ناخن جویدن، کودک مشغول انجام چه کاری بوده است را در یک جدول ثبت کند، و آن جدول در طول یک هفته تکمیل گردد. در واقع این جدول با هدف پیدا کردن راه ‌اندازهای رفتار موردنظر است و از حدود ده سالگی به بعد خود کودک نیز می ‌تواند این رفتار را ثبت کند.

مرحله دوم: آگاه سازی کودک از مشکلات ناشی از جویدن ناخن

مرحله بعدی دادن بینش و آگاه کردن کودک در مورد مشکل رفتاری خویش می‌ باشد. با این بیان که ناخن جویدن کار نادرستی است، که می‌ تواند به ناخن و پوست اطراف ناخن و شکل خود ناخن آسیب بزند و می ‌تواند منجر به عفونت شود و همیشه این انگشتان متورم، قرمز و شکل ناخن هم زیباییش را از دست می‌ دهد.

می توان با فیلم گرفتن از کودک در حین ناخن جویدن و نشان دادن آن فیلم به وی، یا قرار دادنش جلوی آینه هنگام انجام این کار، کودک می ‌تواند به تغییرات چهره و زبان بدن خود هنگام این‌کار پی ببرد.

بیشتر بخوانید
چگونه مفهوم مرگ را برای کودک توضیح دهیم؟

همچنین از طریق اینترنت می توان در مورد معایب ناخن جویدن و تغییرشکل ظاهری ناخن، مطالب و عکس ‌هایی پیدا کرد و در اختیار کودک قرار داد؛ با این اعمال یکسری خودآگاهی ‌های جسمی در اختیار کودک قرار می‌ گیرد.

مرحله سوم: توجه به اضطراب کودک

در واقع پرداختن به اضطراب‌ های کودک است و باید تمرکز بر روی حل اضطراب ‌های کودک باشد، به این دلیل که ناخن جویدن منشا اضطرابی دارد و باید تنفس عمیق و آرمیدگی به کودک آموزش داده شود.

مرحله چهارم: رفتار جانشین ناخن جویدن

در این مرحله، از پاسخ جانشین یا به عبارتی پاسخ رقیب استفاده می ‌شود، به این معنی که در واقع پاسخ رقیب یک پاسخ ناهمخوان در ارتباط با مشکل رفتاری ناخن جویدن است و باید کودک آگاهانه هر زمان که به قصد ناخن جویدن یا کندن آن دستش را به سمت دهانش برد، به جای گذاشتن ناخن در دهان، از یک رفتار جانشین دیگری استفاده کند.

به طور مثال رفتاری مثل فشردن دست، فشردن لب ‌ها بر روی یکدیگر یا حلقه کردن دو دست به همدیگر و هرگونه رفتار جایگزین دیگر.

والد در ابتدای مراحل باید از پاسخ جانشین آگاه و نسبت به آن هشیار باشد و بر روی این موقعیت نظارت کامل داشته باشد و به مرور و کم کم نقش نظارت والد کم شود.

رفتار جایگزین ناخن جویدن

گاهی برای ترک ناخن جویدن نیاز به رفتار جایگزین است

سخن پایانی

در انتها علاوه بر راهکارهای مرحله ‌ای که بیان شد، برای حل این مشکل رفتاری، حتما در طول روز باید با کودک بازی دستی انجام شود، به‌ طوری که دستان و انگشتان آن ها درگیر باشد، مانند ساختن کاردستی، لگو، خمیربازی، استفاده از اسلایم، گل بازی، رنگ انگشتی.

پس به طورکلی درمان ناخن جویدن هم متمرکز بر درمان اضطراب می ‌باشد و هم یکسری راهبردهای رفتاری دارد. ولی والدین باید توجه داشته باشند که برای درمان زیر نظر متخصص و درمانگر کودک ابتدا مشکل اضطرابی را برطرف و درمان کنند. سپس از راهکارهای عنوان شده استفاده نمایند.

نویسنده: عاطفه فرهادیان روانشناس بالینی از گروه روانپزشکی ویان

از دیگر خدمات گروه روانپزشکی ویان

لزوم آموزش مهارت‌های زندگی به کودکان و نوجوانان

معرفی مهارت‌های زندگی

معرفی مهارت‌های زندگی

نحوه برخورد با کودک داغدیده

سوگ در کودکان

سوگ در کودکان

 

راه های ارتباطی با کلینیک ویان

مطب سعادت آباد: تهران، سعادت آباد، میدان کاج به سمت جنوب.، اولین کوچه سمت راست(مقدس یا یازدهم)، ورود با خودرو از خیابان پانزدهم، پلاک 3 و 302، طبقه 3

شماره تماس: 02122385718– 02122385679

مطب میرداماد: تهران، میرداماد، میدان مادر، خیابان سنجابی (بهروز)، کوچه یکم سمت راست، پلاک 8 و 17، طبقه2

شماره تماس: 02122904886 – 02122904887

0 دیدگاه

یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دوازده + 19 =

Call Now Buttonتماس با ما