علت اضطراب و استرس در نوجوانان

نوجوانی چه از نظر فیزیولوزیکی و چه از نظر روانی با تغییرات زیادی همراه است. برخی از نوجوانان ممکن است در دوران نوجوانی خود دچار تغییرات زیاد و شدید شوند که این تغییرات ممکن است منجر به حمله هراس یا اضطراب در نوجوانان شود.

با توجه به حالات زیادی که نوجوان شما در یک روز دارد و بخشی از آن ممکن است به دلیل تغییرات هورمونی باشد، شاید تا زمان بروز علائم آشکار و رفتارهای افراطی به آسانی نتوانید اضطراب را در آن­ها شناسایی کنید

براساس تحقیقات، حدود 25.1 درصد از کودکان بین 13 تا 18 سال تحت تاثیر اضطراب قرار دارند. این آمار تا حدودی نگران کننده است. بنابراین مهم است که شما مراقب نوجوان در حال رشد باشید تا هر رفتار غیرطبیعی و نابهنجار را به موقع تشخیص دهید.

اضطراب چیست؟

اضطراب یا تشویش عبارت است از یک احساس منتشر، ناخوشایند و مبهم هراس و نگرانی با منشأیی که شناخته نمی­باشد که به فرد دست می‌دهد و شامل عدم اطمینان، درماندگی و برانگیختگی فیزیولوژیکی است

همه انسان ها از جمله  نوجوانان گاهی دچار اضطراب می شوند. درواقع اضطراب واکنش طبیعی به استرس است، اما گاهی آنچه طبیعی به نظر می رسد، ممکن است نشانه ای از ابتلا به اختلال اضطرابی شدید باشد.

لذا با توجه به آنکه نوجوانان در دوره رشد خود انواع تغییرات جسمی و عاطفی را تجربه می کنند ممکن است بسیاری از نشانه های هشدار به شکل نوجوانی عادی به نظر  برسد، از این رو شناخت اضطراب در نوجوانان اهمیت دارد.

 اضطراب در نوجوانان 

اضطراب در نوجوانان از جمله شایعترین اختلالات روانی به شمار می رود. اختلالات اضطرابی در نوجوانان باعث ترس و نگرانی شدید و تغییر در الگوی خواب، غذا  و همچنین تغییرات خلقی نوجوان می شود.

از جمله ویژگی های بارز در نوجوانان دارای اختلالات اضطرابی نگرانی های غیر معقول و ترس های دائمی می باشد که موجب مختل کردن فعالیت های روزانه خود و اطرافیان می گردد.

لذا اضطراب هنگامی در فرد بروز می‌کند که شرایط استرس‌زا در زندگی او بیش از حد طولانی می شود و اگر دستگاه عصبی بدن نتواند به مرحله مقاومت تنیدگی پایان دهد و بدن برای مدّتی طولانی همچنان بسیج باقی بماند، در این صورت بدن فرسوده و در برابر بیماری‌های جسمی و روانی (مانند اضطراب) آسیب پذیر می شود.

 اضطراب در نوجوانان

دوران نوجوانی از نظر فیزیولوژیکی و روانی با تفییراتی همراه است

علل اضطراب در نوجوانان

  • فشار در مدرسه و شرایط تحصیل نوجوان
  • تغییرات جسمانی
  • ورود به زندگی اجتماعی
  • شرایط نامطلوب خانواده شامل انتظارات غیر منطقی والدین، اختلاف بین والدین، مریضی یکی از اعضای خانواده و غیره
  • شرایط بد مالی خانواده
  • رویدادهای ناگوار مانند مرگ یکی از نزدیکان و آشنایان، طلاق، تصادف، تعرض جنسی و جسمی
  • تغییرات بزرگ در زندگی مانند مهاجرت، اضافه شدن یک فرد جدید به خانواده مانند ناپدری یا نامادری
  • روابط احساسی و عاشقانه
  • عزت نفس کم
  • فشار همسالان برای کشیده شدن به سمت تجربه های جدید مانند سیگار و الکل
  • رقابت ناسالم با دوستان یا خواهر و برادر
  • اشکال در مدیریت زمان برای انجام وظایف مختلف
بیشتر بخوانید
آسیب های طلاق بر فرزندان

نشانه های اضطراب در نوجوانان

تغییرات عاطفی

در حالی که برخی نوجوانان مضطرب دچار اضطراب فراگیر می شوند، نشانه های اضطراب در برخی دیگر پنهان تر است:

  • احساس تحریک شدن
  • تحریک پذیری
  • دشواری در تمرکز
  • بی قراری
  • فوران ناگهانی خشم

تغییرات اجتماعی

اضطراب می تواند دوستی ها را تحت تاثیر قرار دهد. اگر یک باره و به طور ناگهانی متوجه شدید که نوجوان شما از فعالیت های مورد علاقه خود دست کشیده یا به طور مکرر قرارهای خود با دوستانش را لغو می کند، به مسئله توجه بیشتری داشته باشید و به دنبال سایر نشانه های اضطراب در نوجوانان باشید.

  • اجتناب از تعاملات اجتماعی با دوستان همیشگی
  • اجتناب از فعالیت های خارج از کلاس
  • جدا شدن از گروه دوستی
  • صرف زمان طولانی در تنهایی و عدم علاقه به همراهی جمع

تغییرات فیزیکی

بسیاری از مشکلات جسمی که با اختلالات اضطرابی بروز می کنند، مشابه شکایت های نوجوانان در دوره رشد است. به الگوها توجه کنید. چند سردرد گاه به گاه مسئله ای برای نگرانی نیست، اما سردردهای مداوم نشانه خطر هستند. برای تشخیص اضطراب در نوجوانان به دنبال دردهای روان تنی زیر در او باشید:

  • سردردهای مکرر، از جمله میگرن
  • مشکلات دستگاه گوارش
  • دردهای بدون توضیح
  • خستگی بیش از حد
  • شکایات از عدم احساس خوب بدون علت پزشکی آشکار
  • تغییرات در عادات غذایی

بیشتر بخوانید: اختلال اضطراب اجتماعی

اضطراب اجتماعی

اضطراب اجتماعی

حملات هراس و علائم آن

تمام نوجوانان مضطرب دچار حملات هراس نمی شوند و برخی دیگر تنها دچار نشانه های خفیف آن می شوند. نشانه های زیر در افرادی که دچار اختلال اضطرابی هستند، رایج است:

  • ضربان قلب سریع
  • عرق کردن و لرزش
  • سرگیجه
  • دل پیچه
  • اشکال در تنفس
  • درد در قفسه سینه
  • احساس مردن
  • احساس دیوانه شدن
  • سستی یا سوزش در بازوها و پاها
حملات هراس و علائم آن

حملات هراس و علائم آن در افراد مختلف، متفاوت است

اختلال خواب

توصیه می شود که نوجوانان ۱۳ تا ۱۸ ساله به طور منظم روزانه ۸ تا ۱۰ ساعت خواب برای سلامتی مطلوب داشته باشند. متخصصان اطفال نیز توصیه می کنند هر شب 30 دقیقه قبل از خواب تلویزیون خاموش شود و تمام وسایل الکترونیک از اتاق خواب خارج شوند.

چیز عجیبی نیست که فشار ناشی از تکالیف مدرسه، تغییر در ساختار مغز، فعالیت های فوق برنامه و زمان صرف شده برای وسایل الکترونیک همه باعث کمبود خواب نوجوان می شوند. در نتیجه، تشخیص تفاوت خستگی ناشی از برنامه شلوغ یا اضطراب در نوجوانان دشوار است. به دنبال نشانه های خطر باشید:

  • اشکال در به خواب رفتن
  • اشکال در خواب ماندن
  • کابوس های شبانه مکرر
  • نداشتن احساس شادابی پس از خواب
بیشتر بخوانید
نحوه برخورد با کودک داغدیده

عملکرد ضعیف در مدرسه

با توجه به این که اضطراب می تواند بر هر چیزی از عادات خواب تا عادات غذا خوردن و غیبت در کلاس به علت مشکلات جسمی تاثیر بگذارد، جای تعجب نیست که عملکرد ضعیف تحصیلی نیز می تواند ناشی از اضطراب درمان نشده باشد.

نرفتن به مدرسه، غیبت کردن به علت بیماری های مرتبط با اضطراب و نگرانی های مداوم می تواند مانع عملکرد مثبت تحصیلی در نوجوانان مضطرب شود. برای تشخیص این امر به دنبال نشانه های اضطراب در نوجوانان باشید:

  • افت قابل توجه در نمرات
  • انجام ندادن تکالیف
  • احساس فشار بیش از حد در اثر حجم تکالیف
  • اشکال در تمرکز برای انجام تکالیف بیشتر از حالت معمول

بیشتر بخوانید: بی خوابی زیاد نشانه چیست؟

اختلال خواب

اختلال خواب

درمان اضطراب در نوجوانان

روان درمانی

در روان درمانی، ریشه یابی پایه ای در مورد ترس ها و نگرانی های نوجوان انجام می شود، با استفاده از تکنیک های شناختی و رفتاری به نوجوان کمک می شود تا به باورهای منفی خودش پی ببرد و با آزمایش های رفتاری که توسط درمانگر تجویز می شود، به چالش با ترس های موجود بپردازد که در نهایت علایم اضطراب کاهش پیدا می کند.

دارو درمانی

دارو درمانی، اثربخشی سریع و موقتی دارد ولی در طولانی مدت کمکی به حل مشکل اضطراب نوجوان نخواهد کرد. چون در واقع مهارتی را  نمی آموزد که بتواند در طول روند زندگی  و در رویارویی با سیلی از مشکلات از آن استفاده کند.

اما گاهی شدت اضطراب نوجوان در حدی است که تاثیرات منفی زیادی بر روان و عملکرد نوجوان خواهد گذاشت و برای درمان نوجوان علاوه بر روان درمانی می بایست از درمان دارویی هم استفاده کرد.

اقدامات حمایتی

اضطراب در نوجوانان قابل درمان است و بسیاری از نوجوانان در جلسات مشاوره تکنیک های مقابله با آن را فرا می گیرند و حمایت و همراهی والدین نیز در کنترل اضطراب در نوجوانان اهمیت زیادی دارد.

والدین نباید با تهدید، تنبیه و سرزنش وضعیت فرزند خود را آشفته تر کنند. اگر قصد دارید فرزندتان از چنگ اضطراب خلاص شود، به او کمک کنید تا به کارهای مورد علاقه اش بپردازد و از اضطرابش کم شود.

دلخوشی و شادی های کوچک مانند رفتن به یک پیک نیک، تماشای فیلم مورد علاقه یا انجام بازی محبوب از روش هایی است که می توانید برای فرزند خود انجام دهید.

راه های ساده برای درمان اضطراب

خواب کافی

به خاطر مدرسه، فعالیت‌های اجتماعی و خانوادگی در منزل و موارد دیگر، معمولا نوجوان نمی‌تواند به‌اندازه‌ی کافی بخوابد. او باید تا دیروقت بیدار باشد و صبح زود هم از خانه بیرون بزند. در چنین وضعی استراحت برای از بین بردن استرس ‌های مختلف ضروری است. چرت کوتاه میان فعالیت‌ های مختلف نیز می‌تواند در روز استرس‌ را کاهش دهد.

بیشتر بخوانید
تمرینات عملی افزایش اعتماد به نفس

فعالیت جسمی

یکی از بهترین راهکارهای کاهش استرس برای نوجوانان، فعالیت‌های جسمی است. هیچ چیز مثل دویدن استرس را کاهش نمی‌دهد. اگر نوجوان‌ دچار استرس شده است، او را به پیاده‌ روی یا رفتن به باشگاه ورزشی تشویق کنید.

رژیم غذایی سالم

تغذیه‌ی سالم برای از بین بردن استرس‌ در بدن لازم و ضروری است. رژیم غذایی متعادل شامل میوه، سبزی، لبنیات و پروتئین است.

وقتی نوجوانان دچار استرس می‌شوند به خوردن هله‌ هوله و غذاهایی مانند پیتزا و برگرها، هات ‌داگ و تنقلاتی چون بستنی روی می‌آورند. سعی کنید نوجوانان به جای این مواد غذایی، خوراکی‌ های سالمی مثل توت، شکلات تلخ و  شیر و گوشت بوقلمون میل کنند.

حمایت والدین

مدیریت نوجوان کمی دشوار است. حال اگر نوجوان دچار استرس هم باشد که دیگر شرایط دشوارتر نیز می‌شود. والدین باید هوای نوجوانان را داشته باشند. نباید با تنبیه و سرزنش وضعیت را آشفته ‌تر کنند. اگر قصد دارید استرس فرزند خود را کم کنید، باید همواره پشتیان آنان و در کنارشان باشید.

تمرکز بر نقاط مثبت

هنگام استرس، بیشتر به مشکلات و نقاط منفی متمرکز می ‌شویم. بیشتر به آنچه نداریم و انجام دادنش در توان ‌مان نیست، فکر می‌کنیم.

استرس نتیجه‌ افکار منفی و تمرکز بر اشتباهات و مشکلات است، و شرایط را بدتر می‌ کند. البته مثبت اندیشی در اوج بحران‌ ها و مشکلات کمی دشوار است ولی باید به فرزند خود بیاموزید در بحران ‌ها بر توانایی‌ های خود تمرکز کند و با تکیه بر همین نقاط قوت، شرایط را بهبود بخشد.

راه های ساده برای درمان اضطراب

راه های ساده برای درمان اضطراب

گفتگو درباره‌  استرس

فرزند خود را تشویق کنید تا از مسائل و مشکلات خود حرف بزند. یکی از بهترین راه ‌ها برای کاهش استرس است. به او گوش کنید و ببینید چطور می‌ توانید مشکلات را برای او ساده ‌تر کنید.

انجام کارهای شادی‌ آفرین

هر آنچه شما را خوشحال می‌ کند از استرس ‌‌تان می کاهد. دلخوشی ‌های کوچک و شادی آور به سادگی گوش دادن به موسیقی مورد علاقه، بازی یا تماشای فیلم بسیار مفیدند.

تمرینات تنفسی

تنفس عمیق شکمی، ذهن و جسم را آرام می‌ کند. تمرینات تنفسی باعث بازگشت تعادل به سیستم عصبی می‌ شود و ذهن را هوشیارتر می ‌کند.

هوشیاری

هوشیاری، هنر تمرکز  بر زمان حال و لحظه‌ اکنون است. وقتی مورد هجوم احساسات و افکار خود قرار می‌گیرید، نفسی عمیق بکشید و به اطراف خود نگاهی بیندازید. سعی کنید به هیچ چیز فکر نکنید و تنها بر آنچه می‌بینید تمرکز داشته باشید. یکی دیگر از تمرینات افزایش هوشیاری کار روی تنفس صحیح، تسلط بر احساسات بدن و آنچه می ‌شنوید است.

برنامه ­ریزی کردن برای کارها

داشتن یک جدول زمانی که در آن تفریح و خواب به اندازه کافی گنجانده شده است.

نویسنده: عسل ناجیان. کاندیدای دکتری روانشناسی بالینی روانشناس بالینی کودک و نوجوان

0 دیدگاه

یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دو × 2 =

Call Now Buttonتماس با ما